 |
Bolu, tarihinin her devresinde ilgi çeken yörelerden olmuştur. Thrak asıllı
kabile, Güney armara'da ve Bolu bölgesinde yayılmıştır. Thynler,
Mariandyenler ve Kaukonlar birlikte yaşamışlar, zamanla, Bithyn adı
altında göze çarpmışlardır. Romalıları, Doğu Roma ve Bizans takip
etmiştir. Bithynia, doğuda Paphlagonia, güneyde Phyrygia sonra Galatia,kuzeyde
Pontus Euxinos ile çevrili idi. Batıda ise Propontis denilen Marmara
Denizi ile Bosphorus yani İstanbul Boğazı yer almakta idi.
Bithynia, sık el değiştirmesine rağmen, coğrafi ve askeri bakımdan aynı adı
korumuştur. Honorias, Optimatum ve Bukellerion da thema yani askeri
yönetim olarak karşımıza çıkmaktadır. Askeri valiler genelde,
Nikomedia veya Bitthynion/ Klaudiopolis'de oturmuşlardır. Bithynia'nın
tabii sınırları içinde kalan akarsular: Sangarios, Billieus,Hypios ve
Gallaus'dur. Sangarios, Bolu'yu batıdan ve hem de güneyden
sınırlamaktadır. Kaynağı Sivrihisar yakınlarındaki Sangia köyü idi.
Billieus/Filyos , Bolu yakınından geçen yörenin en önemli akarsuyudur.
Büyüksu ve gelen diğer kolları aldıktan sonra , Herakleia Pontika ile
Tieion arasında, Tieion'a daha yakın yerde Pontus Euxinos'a
dökülmektedir.
İlk Selçuklu akınlarında bile aynı isim kullanılmaya devam edilmekte idi.
Fakat XIII. ve XIV. yy başlarında Bizanslıların Klaudiopolisi, artık
yerini yeni bir isme bırakacaktır. O da, Bolı/Bolu'dur. Bazı batılı
seyyahların ve tercüme eserlerin etkisinde kalınarak grekçe polis:
şehir ile ilgili olduğu ileri sürülmüşse de doğru değildir. Bor, eski
Türkçede kullanılmaktadır. Kıpçak kabilelerinden biri Ulu-Kiçi Borlı
diye anılmaktadır. Zağfiran/Safran - Borlı ve Taraklı - Borlı, yanında
Klaudiopolis yerine sadece Borlı/Bolu da kullanılmıştır. İlhaniler
devrinde daha çok "Bol" kökünden yapılan isimlere tesadüf etmekteyiz.
Devlet idaresinde rol oynamış üç Bol-ı-gan Hatun'dan haberdarız.
Pontus Euxisons sahilindeki Thyhia, şimdiki Kefken Adasıdır.
|
