|
|
 |
|
 |
 |
|
 |
 |
 |
| |
 |
 |
 |
 |
|
Aileyi ve
misafiri kutsal kabul eden Şebinkarahisar yöresinin insanları
yiyeceklerinin malzemelerini kiler ve ambar denilen yerlerde
muhafaza etmektedirler. El kazanları, hurma ve lokma
tencereleri, süt yoğurt bakraçları, oklava, tava, elek, sahan,
üsküre, kevgir, leğenger, rende, bıçak kaşık, cezve, çaydanlık,
bardak, fincan gibi bakır, porselen, toprak, cam ve porselen ve
emaye kaplar terek denilen bölmelerde bulunmaktadır. Terekler
işlenmiş süslü örtülerle kaplıdır. Malzemeler özenli istif
edilmiştir. Görünümleri çok güzeldir. Mutfak veya ocak denilen
yerler bakımlıdır. Sac, sac ayağı, hamur teknesi, halbur, su
kazanı, şire kazanı, çıra, kibrit genellikle ocaklık denilen
bölmede veya fırın damı denilen yerde bulunmaktadır. Mutfağın ve
mutfak malzemelerinin temiz yerleştirilmesine kullanılmasına
özel önem verilir.
Şebinkarahisar ve yöresinde genellikle büyükanneler ve anneler
tarafından yapılır. Gelinler ve genç kızlar yardımcı rolünü
üstlenirler. Erkeklerden de çok güzel yemek pişirmeyi bilenler
vardır. Fakat erkekler mutfak ve yemek işleriyle pek
uğraşmazlar. Erkek misafir olunca sofra kurup kaldırma işlemini
evin genç erkekleri yapar. Sofrayı çabuk kurup kaldırmak
adettendir . sofra yerde fazla bekletilmez. |
|
 |
|
 |
 |
|
Sofraya
oturmadan el yıkamak adettendir. Peşkir kurulama malzemesi
olarak kullanılır. Leğen ve ibrik çeşme olmayan evlerde yemek
öncesinde sonrasında kullanılan malzemelerdir. Sofraya önce
büyükler ve misafirler oturur. Yemekler ayrı yarı tabaklarda
yenir. Salatalar tatlılar ve turşular genellikle sofranın
ortasına konur. Yemek servisinde sıra esastır. Dağıtıma çorbadan
başlanır. Hoşaf, ayran, yoğurt sofraların demirbaş
yiyecekleridir. Sofrada yemek yerken sohbet edilmez.
Yemeğe başlamadan evvel "Bismillahirrahmanirrahim" yemekten
sonrada "Elhamdülillah" denir. Ayrıca yemek sonrasında evin
büyüğü yemek duasını okur.
Dua okunup, eller yıkanıp sofra toplandıktan sonra büyükler Türk
Kahvesi ikram edilir. Genelde her evde üç öğün sofra kurulur.
Misafir sofraları, düğün ve mevlit sofraları ile iftar sofraları
ile çok meşhurdur. Nüfusun kalabalık ve misafirin bol olduğu
evlerde kadınlar için erkekler için ayrı sofralar kurulur.
Sofrada çocuklara beslenme ve sofra adabının öğretilmesi
konusunda özel ilgi gösterilir. Bu iş büyükbabanın görevidir.
Şebinkarahisar yöresindeki yemek ve sofra kurallarını saymakla
bitiremeyiz. |
|
 |
|
ÇORBA TÜRLERİ |
|
Toyga
Çorbası |
|
Yarma fasulye, nohut,
su, tuz, ayran, ve
soharıç kullanılarak
yapılır. Fasulye, nohut,
yarma, karışımına su
ilave edilerek
pişirilir. Sonra ayran
katık katılır. Soharıç
tavasında nane, soğan,
tereyağı, tuz, kırmızı,
biber, domates veya
domates salçası fazla
yanmayacak şekilde
kızartılarak hazırlanan
soharıç çorba
tenceresine ilave
edilerek karıştırılır.
Servis yapılır. Düğün
dernek ve mevlit
yemeklerinin baş
yemeğidir. Her evde en
az haftada bir kez
pişirilmektedir. Bol
vitaminli ve çok
lezzetlidir. Islanmış
fırınkurusu ile
yenildiğinde tadı
damaklarda kalır. |
|
Katıklı Çorba |
|
Su, yarma, yağ, fasulye,
nohut, tuz, dereotu veya
maydanoz kullanılarak
yapılır. Yöremizin
meşhur yaz
yemeklerindendir. |
|
Reyhanlı Çorba |
|
Bulgur, süt kullanılarak
hazırlanır. Toyga
çorbası hamur çorbası
kadar meşhurdur. |
|
Hamur Çorbası |
|
İnce kesme hamur, yağ,
ayran, sarımsak,
mercimek, tuz, soğan, ve
soharıç kullanılarak
hazırlanır. Her evde en
az 15 günde bir mutlaka
hazırlanır. Çok
lezzetlidir. Hazımı
kolaydır. |
|
Fıtı Çorbası |
|
Çok ince bulgur, soğan,
ince kıyma, biber,
salça, tuz ve yağ
kullanılarak hazırlanır. |
|
Omeç Çorbası |
|
Yuvarlak küçük taneli
hamur, sarımsak, su,
tuz, ayran, yağ, nane
kullanılarak hazırlanır. |
|
Geleçoş |
|
Bol soğan, süzme, su,
gün kurusu, ekmek(yel
kurusu)yağ, kavurma,
sarımsak ve tuz
kullanılarak hazırlanır.
Bu yemeğin vitamin
değeri de çok yüksektir. |
|
Erişte Sulusu |
|
Şebinkarahisar ve
yöresinin Toyga
çorbaları kadar meşhur
çorbalarıdır. Erişte,
su, salça, biber, tuz,
yağ, su ve parça kaburga
et kullanılır. Sonbahar,
kış ve ilkbahar
yemeklerindendir. |
|
Haşıl |
|
İnce yarma, tuz, su,
soğan, yağ ve kavurma
kullanılarak hazırlanır.
Lezzetli ve bol
hazırlanır. Bazı mahalle
ve köylerimizin özel
yemeklerindendir. |
|
Hacar Çorbası |
|
Hacar, su, soğan, biber,
yağ ve tuz kullanılarak
hazırlanır. Lezzetli ve
bol vitaminlidir. |
|
Bulgur Çorbası |
|
Orta bulgur, yağ, salça,
tuz, biber, soğan, su
tuz kullanılarak
hazırlanır. Lezzetli ve
bol vitaminlidir. |
|
|
|
|
|
REYHANLI YUMURTA
Kesme hamur, su, tuz,
yağ, reyhan, biber,
mercimek kullanılarak
hazırlanır. Çok
lezzetlidir. Hazımı
kolaydır.
TARHANA
Un, yumurta, biber, tuz,
ve yağ kullanılarak
hazırlanır. Sık sık
pişirilmez.
UN HELLESİ
Un, su, tuz, peynir,
yağ, kelva karışımı ile
hazırlanır. Mide
rahatsızlığı olanlar,
çocuklar ve loğusalar bu
çorbayı tercih ediyor.
KAVURMA HELLESİ
Kavurma, un, yağ, tuz
kullanılarak hazırlanır.
CÜCÜL HELLESİ
Cücül, yağ, su, biber,
soğan, su, tuz
kullanılarak hazırlanır.
MADIMAK
Madımak, su, tuz,
bulgur, salça, biber,
yağ, soğan, çerik,
kavurma, kullanılarak
hazırlanır. Bol
vitaminlidir. İlkbaharın
ünlü vazgeçilmez
çorbalarındandır. Kışın
ise kurutulmuş
madımaktan çok şahane
madımak çorbası
pişirilmektedir. Etir'
in, yaycının ve Buzkeçi'
nin madımağı çok
meşhurdur.
EVELİK ÇORBASI
Evelik, ekşi erik, su,
yağ ve pekmez
kullanılarak hazırlanır.
KÖK ÇORBASI
Kök, fasulye, ekşi erik,
nohut, bulgur, tuz, ve
yağ kullanılarak
hazırlanır.
PANCAR ÇORBASI
Pancar, gelin parmağı,
dikence, hoşveren, teke
sakalı, horoz taşşağı,
kardeş perçemi, kuş kuş
karışımı şile kavurma,
su, soğan, yağ, biber ve
bulgur kullanılarak
hazırlanır.
KELEM ÇORBASI
Kemikli et, lahana, su,
salça, tuz, bulgur,
soğan, yağ, biber ve
bulgur kullanılarak
hazırlanır.
BULGURLU FASULYE ÇORBASI
Taze fasulye, tuz, su,
yağ, biber, kuşbaşı et
ve soharıç kullanılarak
hazırlanır. Mevsiminde
çok sık pişirilen yöre
yemeklerindendir.
Arslanşah fasulyesi
kullanılırsa lezzeti bir
kat daha artar.
ISPANAK ÇORBASI
Ispanak, çerik, bulgur,
yağ, soğan, tuz, biber
ve salça kullanılarak
hazırlanır. Bol
vitaminlidir. Sonbahar
ve kış aylarında sık sık
pişirilen
yemeklerimizdendir.
GÖBEK ÇORBASI
Soğan göbeği, yağ,
biber, süt, un, bulgur,
su ve tuz kullanılarak
hazırlanır. Bol
vitaminli ve
lezzetlidir. |
|
 |
 |
 |
|
EKMEK ÇEŞİTLERİ
|
|
FIRINKURUSU
Un, su, tuz ve
maya
kullanılarak
hazırlanır. Düz
ekmek, halka
ekmek
pişirildikten
sonra pişirilir.
Fırının yanında
çadırlara istif
edilir. Yine
fırında
peksimet,
peynirli,
kavurmalı,
cevizli kete
gibi ekmek
türleri
pişirildikten
sonra fırın
normal soğumaya
bırakılır. Daha
sonra fırınkuru
fırın küreği ile
fırına istif
edilerek
sokulur. Fırının
ağzı çulla
kapanır. 5 - 6
gün beklenir.
Arada bir
kontrol edilir.
Fırın
açıldığında mis
kokulu fırın
kurusu üreten
hemşehrilerimizin
sayısı her geçen
gün artmaktadır.
Turistler
tarafından satın
alınıp Almanya'
ya, Amerika' ya,
Hollanda' ya,
Arabistan' a,
İsviçre' ye ve
Azerbaycan' a
götürüldüğü de
tespit
edilmiştir.
YEL KURUSU(DÜZ
EKMEK)
Un, su, tuz ve
maya
kullanılarak
hazırlanır.
Halka ekmeğin
biraz daha
yayvan şeklidir.
Ortası
deliklidir. 15 -
20 gün taze
olarak yenir.
Fazla kısmı da
tura altlarında
ve fırın
damlarında
muhafazalı
yerlerde
kurutulur.
İhtiyaç oldukça
alınır ıslatılır
közde ısıtılır
tekrar
ıslatılarak taze
ekmek gibi
servis yapılır.
CEVİZLİ KETE
Un, su, tuz,
tereyağı,
yoğurt, yumurta,
kabartma tozu,
ceviz
kullanılarak
yapılır. Fırında
pişirilir.
Tandırda
pişirilirse
Tandır kete
adını alır.
Cevizli kete
taze olarak sarı
çiçek balı ile
yenirse lezzeti
hiç unutulmaz.
Tadı damaklardan
hiç çıkmaz.
FETİR
Un, su, tuz ve
maya
kullanılarak
hazırlanır. Sac
üstünde
pişirilerek
hazırlanır. Sac
üstünde
pişirilir.
Tandırda
pişirilirse
Tandır kete
adını alır.
Cevizli kete
taze olarak sarı
çiçek balı ile
yenirse lezzeti
hiç
unutulmaz.Tadı
damaklardan uzun
süre çıkmaz.
PEKSİMET
İnce un,
tereyağı,
yumurta, su,
tuz, yoğurt, süt
kullanılarak
hazırlanır.
Sabah
kahvaltılarında
yenir.
Çobanların azık
çantalarına,
öğrencilerin
beslenme
çantalarına
konur.
BONCUKLU KÖMBE
Kalın un,
yoğurt, maya,
karbonat
kullanılarak
yapılır. Hamurun
içine boncuk
konur. Önemli
gün ve gecelerde
yenir. Boncuk
kime rastlarsa
şansının açık
olacağı
söylenir.
SOMUN
Un, su, tuz ve
maya
kullanılarak
hazırlanır.
Nüfusu kalabalık
aileler ve
misafiri bol
konaklar için
tercih
edilmektedir.
Uzun süre
bayatlamaz.
Vakfıkebir' de,
Giresun'da,
Dereli' de,
Şebinkarahisar'
da ve İstanbul
Sultanbeyli' de
çok güzel somun
ekmeği pişiren
ustalar
bulunmaktadır.
LAVAŞ
Un, süt, tuz,
maya
kullanılarak
hazırlanır.
Fırında
pişirilir.
DAŞTİKİR (TEKNE
DİBİ)
Tekne dibinde
kalan hamurlar
eğiş ile
kazınır,
hasıllanır,
ekmek haline
getirilerek
fırında
pişirilir taze
veya kuru olarak
yenilir. Çok
lezzetlidir.
Bazı yerlerde
hatunkolu olarak
da anılmaktadır.
Tekne dibini
çocuklara
yedirmezler.,
YUFKA
Un, su, tuz,
kullanılarak
hazırlanır. Düz
ekmekten daha
geniş olarak
oklava ile
açılır sac
üstünde
pişirilir.
Böreklik ve
eriştelik
yufkadan biraz
daha kalıncadır.
Ekmek yerine
servis yapılır.
Tuzlu çökelikle
düremeç yapılıp
yenilirse ayrı
bir lezzet
verir.
GİLİK
Un, yağ, tuz,
su, kullanılarak
yapılır. Fırında
pişirilir.
Genellikle
çocukları
sevindirmek için
icat edilmiş bir
ekmek türüdür.
LAZUT
Mısır, unu, yağ,
yumurta, ve
kabartma tozu
kullanılarak
hazırlanır.
Sacda pişirilir.
Şebinkarahisar'
da dut pekmezi
ile veyahut da
sarı çiçek balı
ile yenirse daha
güzel olur. Çok
lezzetli ve bol
vitaminlidir.
Son zamanlarda
lazutun içine
dövülmüş ceviz
katanların
sayısı da
giderek
artmaktadır..
|
 |
|
KEŞKEK
Yarma ile tavuk etinin karışımı
ile yapılır. Servis yapılacak
insan sayısına göre tencere veya
hazır kazanlarda hafif ateşlerde
pişirilir. Servis yapılırken
kızarmış tereyağı ilave edilir.
GAVUT
Muhtelif çekirdeklerden ve
çoğunlukla mısırdan elde edilen
un iyice kızartıldıktan sonra
erimiş tereyağı ve şerbet
karıştırılarak yapılır. Ayran,
kızılcık şurubu, armut veya
ahlat hoşafı ile birlikte
yenirse zevkine doyum olmaz.
Gavut havuz şeklinde
kalıplandırılır içine tereyağlı
tatlı süt konursa Göllü Gavut
olur. |
|
|
|
SARMALAR |
|
ETLİ LAHANA SARMASI
Lahana, kıyma, bulgur, su,
soğan, salça, biber, karabiber,
yağ, tuz, maydanoz kullanılarak
hazırlanır.
ZEYTİNYAĞLI LAHANA SARMASI
Lahana, pirinç, kuşüzümü, biber,
şam fıstığı, tuz, limon, soğan,
su kullanılarak hazırlanır.
EVELİK SARMASI
Evelik, düğü, kıyma, biber,
sarımsak, yoğurt, yağ, su ve tuz
kullanılarak hazırlanır.Yine
şehrimizin mahalle ve köylerinde
üzüm yaprakları ve pezük
yaprakları kullanılmak suretiyle
etli ve zeytinyağlı sarmalar
yapılmaktadır.
ÜZÜM YAPRAĞI SARMASI
Tüylü ve fazla parçalı olmayan
nazik yapraklar toplanır,
solmadan istif edilir. Sonra
kaynar tuzlu suda haşlanıp
indirilir. Süzülüp, soğumaya
bırakılır. Kıyma, bulgur veya
pirinç su, salça, biber,
karabiber, maydanoz karışım
malzeme yoğrularak tepsiye
konur. Düzeltilmiş yaprakların
sapları kırılır, malzeme
yaprağın üzerine yerleştirilir,
rulo veya muska şeklinde
sarılır, tencerelere
yerleştirilir az su ilavesiyle
az ateşte pişirilir. Toprak
çanaklarda pişirilirse daha
lezzetli olur. |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
| |
|
|
|
|
|
 |
 |
|