|
Giresun'un Çanakçı ilçesine bağlı Kuşköy civarında
yerleşimin dağınık olmasından dolayı, zaman içinde geliştirilen
ıslık dili günümüzde de kullanılmaya devam ediyor. Sis Dağı'nın batı
yüzündeki yerleşim bölgelerinde kullanılan ve kuşdili olarak da
adlandırılan, ıslık dilinin yaklaşık 350-400 yıllık bir geçmişi
olduğu tahmin ediliyor.
Dik yamaçlara sahip Karadeniz
Dağları'ndaki köylerin mahalleleri birbirine uzak olduğundan, yöre
insanı anlaşabilmek için ıslıkla haberleşme yolunu seçmiş. Birçok
ülkeden bilim adamı bu dili incelemek için bölgeye gelirken,
Türkiye'de çok fazla araştırma yok. Yazar Erol Özbilgen `Islık dili
gibi özel dillere `Grup Dili' deniliyor. Bazı toplum kesimlerinin
`jargon, argo' gibi kendilerine has şifreli, doktor, mühendis, mimar
gibi meslek erbabının da evrensel, fakat meslek dışında kalanların
pek kolay anlayamayacağı özel dilleri var' diyor.
Islık dili
Avrupa'nın dağlık ülkelerinde karşılıklı vadi yamaçlarına yerleşmiş
köylerde yüzyıllardır kullanılıyor. Aslında bir bölgede ıslık
dilinin iletişim yöntemine dönüşebilmesi, orada yaşayanların
üzerinde mutabakata vardığı işaretlerin kullanılmasıyla
mümkün.
Islık dili kurulurken, ince-kalın, yüksek-alçak, devamlı-kesik seslerle bazı ritim
kalıpları oluşturulur. Kuşköy'de kullanılan ıslık dilinde de, Türk
alfabesinin 29 sesinden ancak "i, o, ö" ünlüleri ve "f, k, ç"
ünsüzleri taklit edilebiliyor. Bu "taklit fonem"lerle kalıplar
yapılıp "anahtar kelime"ler oluşturuluyor. Örneğin "iföçö" kalıbı
"imece", "çöççö" kalıbı da "söyle" anlamını belirtiyor
Islık
dilinde bulunan az sayıda işaret ile çok sözcük oluşturma imkânı
yok. Bu sebeple birkaç kavram için aynı ıslık kalıbını kullanmak
gerekebiliyor. Dolayısıyla ıslık diliyle herhangi bir yörenin,
herhangi bir topluluğun, ancak herkesçe bilinen ortak konuları,
sorunları konuşuluyor.
Islıkla konuşanlar hâlâ hayattayken
gerekli ses kayıtlarının yapılması ve bu dile sahip çıkılması
gerekiyor. Bir doğa kanunu gibi, modern çağ ile onun da yok
olacağını yöre halkı biliyor. Kuşköy şenliklerinde bir pankartta
yazanlar bunun dolaylı bir dışa vurumu: `Tek rakibimiz GSM' |
