-
Hamur İşleri
Ginkal
Mayalı hamur mantı kıvamında yarım avuç içi büyüklüğünde
puf böreğine benzer şekilde açılır ve içine az yağlı kavurma konur,
mantı gibi pişirilir.Yoğurtsuz ve üzerine yağ dökülmeden yenir.
-
Su Böreği
Ülkemizin diğer yörelerinde de yapılan su böreği Artvin'de de yapılır.
tere yağı ve içine konan Çiçil (uzayan) peynirle yapılması yöreye özgüdür.
-
-
Garşo (Ekmek aşı)
Bayat ekmek üzerine tercihe göre tere yağlı sos dökülür.Sos, sadece tere
yağlı olabileceği gibi, mevsimine ve tercihe göre domates ve soğanlı ay da
yoğurtlu da olabilir.
-
Gaviçi (Ğaşil,Papa)
Mısır veya buğday unu sıcak papa şeklinde pişirilir, ortası açılarak
eritilmiş tere yağ veya ayran konur. Kaşıkla alınan papa tere yağ veya
yarana bandırılarak yenir.
-
Çimur
Yeni pişmiş mısır ekmeği tere yağ ile karıştırılır ve bulamaç şekline
gelene dek kaşık veya elle yoğrulduktan sonra ayran veya çay ile afiyetle
yenir.
-
Kete
Fırın , kuzine sobası veya tandırda arasına ceviz ve un karışımı
katılarak pişirilen ekmek.
-
Kada
Az yoğurtla açılan hamur için tercihe göre kavrulmuş un, öğütülmüş
fındık ya da ceviz konarak burma şeklinde tepsiye halkalar halinde
dizilir.Üzerine yoğurt sürülerek fırında pişirilir.
-
-
Mısır Ekmeği (Çadi)
Mısır unu ile pileki veya kuzine sobada pişirilir.Hemen her öğünde
sofraların baştacıdır.
-
Pileki Ekmeği
Kilden yapılmış tepsi büyüklüğünde iki plaka içinde buğday veya
genellikle mısır unundan yapılan bir ekmek türüdür. Pileki ekmeği, halen
bulunmakla birlikte gelişen teknoloji ile birlikte maalesef kaybolamaya
yüz tutmaktadır.
-
Hamsili Ekmek
Ağırlıklı sahil ilçelerinde, içine pırasa, salça, vb sebze konarak
fırında pişirilir.
-
Silor
İnce boru şeklinde kıvrılarak bir 4-5 cm eninde kesilen yufkalar
fırında kavrularak kurutulur ve yıl boyunca saklanır.Üzerine kaynar su
gezdirildikten sonra bir kat yoğurt sürülür ve tere yağ ile servis
yapılır.Tercihe göre, bir süre fırında pişirilir.
-
Kaymaklı Börek
İçine kaymak konarak taze yufka ile yapılan bir börek türüdür.
-
Lokum
Mayalı hamur ekmek kıvamında çorba hacminde top eklinde özellikle
halis zeytinyağında kızartılır; bal, pekmez veya yoğurda banarak afiyetle
yenir.
-
Bişi
Mayalı hamur ekmek kıvamında iki avuç içi büyüklüğünde ince yuvarlak
pide şeklinde özellikle halis zeytinyağında kızartılır; bal, pekmez veya
yoğurda banarak afiyetle yenir.
-
Ev Makarnası (Mantı)
Mayalı hamur muska veya eksem şeklinde içine kıyma konmadan makarna
gibi pişirilir. Üzerine yoğurtsuz ve tere yağ dökülerek afiyetle yenir.
-
Cevizli/Fındıklı Börek
İçine öğütülmüş ceviz veya fındık konarak taze yufka ile yapılan bir
börek türüdür.
-
-
Çorbalar
(Nişoşlu) Yoğurt Çorbası
Nane benzeri ve dağlarda yetişen "nişoş" aromalı bitkinin kullanılarak
yapılan tere yağlı yoğurt çorbasıdır ve özellikle Artvin'in iç
kesimlerinde yayla, mezra ve dağ köylerinde yaygındır.
-
(Beyaz) Lahana Çorbası
Beyaz lahana ince ince doğranarak yoğurt ve çok az un ile yapılan
bulamaça su katılarak nane benzeri ve dağlarda yetişen "nişoş" aromalı
bitkinin kullanılarak yapılan tere yağlı yoğurt çorbasıdır. Özellikle
Artvin'in iç kesimlerinde ; yayla, mezra ve dağ köylerinde yaygındır.
-
(Gemdimalı) Süt Çorbası
Gendima (haşlanıp güneşte kurutulmuş buğday tanesi) ile su yerine süt
katılarak yapılır.Bir tür, bol sütlü şekersiz (tercihe göre tuz
katılabilir) sıcak sütlaç tadını andırır. Özellikle reyhan ve nane katılan
bu çorba, Artvin'in iç kesimlerinde yaygındır.
-
Kesme (Mantılı Süt Yemeği)
Kesme (parça halinde içi boş mantı) su yerine süt katılarak yapılan
bir tür çorbadır.
-
(Siyah) Mercimek Çorbası
İçine erişte biçiminde kesilmiş ev mantısı katılarak siyah mercimek
ile yapılır.Üzerine tercihe göre sirke dökülerek servis yapılan bu çorba,
Artvin'in iç kesimlerinde yaygındır.
-
Çinçar (ısırgan otu) Çorbası
Çinçar (ısırgan otu) ile yapıla daha çok sahil ve sahile yakın
yerlerde yaygındır.
-
Yemekler
-
-
Motrella
İpsiz taze fasulye çok az su ile (yağsız) pişirilir.İçine kuru veya
taze soğan,öğütülmüş ceviz veya fındık konarak iyice karıştırılırak servis
yapılır.Özellikle mısır ekmeği doğranarak sıcak veya taze yenir.Daha çok
sahil ve sahile yakın kısımlarda yenir.
-
Lapurçen
Bahar aylarında toplanan taze asma (üzüm) yaprağı güneşte
kurutulur.İçine salça konulmadan özellikle zeytinyağı ile parça et veya
kemikli etle birlikte doğranmış soğan ile pişirilir.
-
Puçuko
İpsiz taze fasulye güneşte kurutur.Özellikle kış aylarında, içine çok
az bulgur ve salça konarak pişirilir.Tercihe göre üzerine sirke dökülerek
yenir.
-
Karalahana
Yıl boyunca tüm ilçelerde vazgeçilmez geleneksel bir yemektir.Kara
lahana, ıspanak büyüklüğünde kesilerek suda iyice pişirilir.Suyu
süzüldükten sonra içine mısır kırığı (ğırğıl), tercihe göre taze ekşi erik
(veya marmeladı), taze mısır taneleri, acı sivri biber ve domates
konularak iyice pişirilir.Üzerine eritilmiş tere yağ konarak servis
yapılır.İçine taze pişmiş mısır ekmeği doğranarak afiyetle yenir.
-
Çinçar (ısırgan otu) Yemeği
Özellikle bahar aylarında taze ısırgan otu ıspanak gibi pişirilir.
-
(Kinzili) Taze Fasulye
Taze fasulye, yörede salata vb yemeklerde kullanılan ve sevilen bir otsu
bitki olan (maydonaza benzer) kinzi katılarak pişirilir.
-
Karalahana Sarması
Yıl boyunca tüm ilçelerde vazgeçilmez geleneksel bir yemektir. Kara
lahana yaprakları suda iyice pişirilir.Suyu süzüldükten sonra özellikle
kıymalı içle sarılır.Taze pişmiş mısır ekmeği ile afiyetle yenir.
-
Çarğala (pazı) Yemeği
Yörede bilinen adı ile pazı, ıspanak gibi sulu veya yumurtalı
özellikler zeytinyağda pişirilir.
-
Taze Fasulye Kızartması
Taze fasulye özellikle biber, soğan ve patates ile az zeytinyağında
buğulanarak kızartılır.
-
Hamsili Pilav
Pirinç ve önceden ayıklanmış salamura veya taze hamsi ile birer sıra
tepsiye dizilerek fırında pişirilir.
-
Turşulu Pilav
Pilavlık pirinç ve ince doğranmış özellikle fasulye turşusu az ateşte
pişirilir.Tercihen tere yağı kullanılır.
-
Hamsi Buğulama
Kuru soğan ve limon halkalar halinde tepsiye bir sıra dizilir, üzerine
ayıklanmış hamsi sıralanır.Üzerine tercihe göre sulandırılmış salça ve bir
miktar sıvı yağ eklenir; az ateşte fırında pişmeye yakın üzerine maydanoz
serpilir.
(Yatık) Döner (Çağ Döneri)
Özellikle iç kesimlerde az yağlı koyun veya dana eti dilimler halinde
şişe takılarak köz üzerinde yatık bir şekilde yavaşça pişirilir.Pişen
kısımlar çağ adı verilen küçük şişlere geçirilerek yenir.Tercihen, et
parçaları arasına soğan, domates veya taze biber konur.Karabiber ve tuz
etin terbiyesinde vazgeçilmezdir.
-
-
Tava Yemekleri
-
Kuymak
Eriyen ve uzayan (çiçil) peynir tercihe göre beyaz un veya mısır unu, çok
az su ve tere yağ/sıvıyağ ile beğendi kıvamına gelene dek tavada
karıştırılarak pişirilir. Pişmenin en iyi işareti kuymağın kusması
yani yağını salıvermesidir. Tüm öğünlerde baştacıdır.Pratik ve kolay
bulunurluğu bakımından her zaman tercih edilir.
-
Kaymağın Kuymağı
Taze kaymak tercihe göre beyaz un veya mısır unu ile beğendi kıvamına
gelene dek tavada karıştırılarak pişirilir. Pişmenin en iyi işareti
kuymağın kusması yani yağını salıvermesidir.Daha çok kaymağın bol olduğu
yayla ve mezralarda yaygındır.
-
Mıhlama
Uzayan(civil) peynir eritilmiş tere yağda bir müddet pişirildikten
sonra üzerine çırpılmış yumurta ilave edilerek ekmek banabilecek kıvama
geldiğinde özellikler mısır ekmeği ile afiyetle yenir.
-
Peynir Tavalama
Uzayan(civil) peynir ve terihe göre süzme yoğurt veya lor eritilmiş
tereyağda bir müddet pişirilir.
-
Dügmeç
Bayat ekmek tereyağda kavrularak (tercihe göre çok az peynir konabilir)
genelde kahvaltıda yenir.
-
Çılbır (Sarmısaklı)
İçine çok az su konan bir tavaya kişi başına bir adet olmak üzere
pişirilen yumurta üzerine (tercihe göre sarımsaklı) eritilmiş tere yağ
dökülerek afiyetle yenir.
-
Çılbır (Sütlü)
İçine çok az süt konan bir tavaya kişi başına bir adet olmak üzere
pişirilen yumurta üzerine eritilmiş tere yağ dökülerek afiyetle yenir.
-
Kavurmalı Yumurta
Kışlık olarak hazırlanan kavurma üzerine çırpılmış yumurta konarak
tavada pişirilir.
-
Kaygana
Yumurta tercihe göre sade veya sebzeli omlet şeklinde tavada pişirilir.
Diğer
Sığen
Yeni doğum yapmış ineğin sütünden yapılan ve kendine özgü bir tadı olan yoğurt.
-
Nağiço
Koyun kuyruğu kavurması soğuk olarak kahvaltıda katık olarak yenir.
-
Kavrulmuş Zeytin
Yörede Çoruh şeridinde yetişen zeytinlerin en kalitelisi zellikle az
ısıda fırında çok az kavrulur. Kendine özgü lezzeti ve kısa sürede
tüketilmesi zorunluluğu ile az üretildiği için yörede çok makbuldur.
-
(Ceviz/Fındıklı) Cacık
Rendelenmiş salatalık ve öğütülmüş ceviz/fındık içine su katılmamış
yoğurt ile karıştırılır.Üzerine tercihe göre nane veya yörede yetişen
reyhan konarak servis yapılır.
-
Boran (pazı veya ıspanaklı yoğurt)
Suda haşlanmış ıspanak veya pazı yaprağı cacık şeklinde yenir.
-
Lorlu Pekmez
Taze tuzsuz lor üzerine yöre pekmezi dökülerek tahinli pekmez
kıvamında kahvaltılık olarak yenir.
